De Heemtuin

De Heemtuin en Natuurpark Tussen de Venen beslaan ongeveer 50 hectare en bestaan feitelijk uit 4 te onderscheiden gebieden, die ieder hun eigen geschiedenis en karakter hebben.
De Heemtuin is een unieke landschaps- tuin en bos in Muntendam en grenst aan het natuurgebied de Venen. In de Heemtuin vind je afwisselende landschappen en bijzondere flora en fauna.
Naast het wandelen in de natuur is de Heemtuin uitermate geschikt als locatie om te vergaderen, een familiefeest of een kinderfeest te houden.

De ‘oude’ Heemtuin dateert van 1982 en was oorspronkelijk een door bomen omzoomde schapenweide, die omgetoverd is in een gevarieerd natuurbos met o.a. een heideveld en een vijver waar de ronde zonnedauw en orchideeën groeien, en het stinzenbos met o.a. het lenteklokje, aronskelk, holwortel, stinkend nieskruid en donkere ooievaarsbek.
Een aantal jaren later is het uitgebreid met een boomgaard met hoogstam fruitbomen van oude rassen en de bijenstal.

1992
Het natuurontwikkelingsgebied is vanaf 1992 ontstaan. Het beslaat een oppervlakte van 3,5 hectare, een voormalig landbouwgebied dat afgegraven en verschraald is. Er zijn vijvers gegraven en er is reliëf aangebracht. Het gebied heeft zich van een pioniersvegetatie ontwikkeld tot een heide- en berkvegetatie. Planten uit de oude Heemtuin zijn overgewaaid, zoals moeraswolfsklauw, zonnedauw en orchideeën.
In dezelfde periode is begonnen met de bouw van een duurzaam gebouwd bezoekerscentrum in de vorm van een bij en de aanleg van een cultuurtuin rondom dit gebouw in.
Een deel van de tuin is de zogenoemde kruidentuin, aangelegd in de vorm van een vlinder en beplant met geneeskrachtige kruiden, verfkruiden en een vlinderborder. Verder zijn er een koude kas en een moestuin met oude groentes. Ook zijn er twee educatieve tuinen voor kinderen: de kleuter-ontdek-tuin en de kleine beestjestuin. Daarnaast biedt de natuurspeelplaats kinderen de mogelijkheid om creatief te spelen met zand, water, steen en hout.
1995
Midden jaren negentig is begonnen met de bouw van een duurzaam gebouwd bezoekerscentrum in de vorm van een bij en de aanleg van een cultuurtuin rondom dit gebouw in. Een deel van de tuin is de zogenoemde kruidentuin, aangelegd in de vorm van een vlinder en beplant met geneeskrachtige kruiden, verfkruiden en een vlinderborder.
Verder zijn er een koude kas en een moestuin met oude groentes. Ook zijn er twee educatieve tuinen voor kinderen: de kleuter-ontdek-tuin en de kleine beestjestuin. Daarnaast biedt de natuurspeelplaats kinderen de mogelijkheid om creatief te spelen met zand, water, steen en hout.
2002
Het natuurontwikkelingsgebied vanaf 2002 ontstaan. Het beslaat een oppervlakte van 3,5 hectare, een voormalig landbouwgebied dat afgegraven en verschraald is. Er zijn vijvers gegraven en er is reliëf aangebracht. Het gebied heeft zich van een pioniersvegetatie ontwikkeld tot een heide- en berkvegetatie. Planten uit de oude Heemtuin zijn overgewaaid, zoals moeraswolfsklauw, zonnedauw en orchideeën.


Van IJstijd tot heden
In het gebied wordt u meegenomen in een reis door de tijd: U ziet landschappen in ontwikkeling vanaf de laatste ijstijd tot heden. van zandvlakten die begroeid zijn met korstmossen, mossen en riet, water tot en met bos. Ook staan er in het gebied solitaire historische bomen die voor de ijstijd inheems waren.

Bos
Het bos in de Heemtuin is nu ongeveer 30 jaar oud en bestaat uit verschillende boomsoorten waaronder eik, berk en els. In de onderbegroeiing vinden we oa meidoorn, hulst, kardinaalsmuts en hazelaar waaronder weer verschillende varens, grassen en andere kruidachtige planten groeien.
In het stinzenbos bloeien in het voorjaar honderden sneeuw- en lenteklokjes. Ook geurt er de holwortel en daslook naast de gele titjezoeger. Later in het jaar bloeit de voorjaarszonnebloem en zien we de bessen van de Italiaanse aronskelk verkleuren. Om het voor plant, dier en mens zo aantrekkelijk en divers mogelijk te houden laten we hier en daar een dode boom liggen, zagen eens een boom weg en maken we van snoeihout takkenrillen.

Heide en vijver
In het bos ligt beschut de heide met ven. Naast de grove den, gaspeldoorn, brem en berk maakt het afwisselende beeld van droge en natte heide naast open plekken het heidebeeld compleet. Steile wanden en zanderige plekken zijn een waar eldorado voor diverse insecten zoals solitaire bijen en wespen, zweefvliegen en vlinders. Door middel van het kleinschalig plaggen en het verwijderen van boomopslag houden we de heide in stand. De vijver biedt aan honderden groene en bruine kikkers een nat onderkomen. Waterjuffers en libellen bevolken de lucht boven de waterlelies. Langs de rand geurt de gagel en bloeien orchideeën in het schraalgraslandje voor de vleermuismuur. De vijver heeft glooiende oevers waar het water vroeg in het voorjaar snel opwarmt. Kikkers en padden profiteren hiervan door massaal eieren af te zetten.

Ontwikkelingsgebied
Zandkoppen, mossen, heide en water. In ruim 20 jaar tijd heeft het ontwikkelingsgebied zich ontwikkeld van kaal zand tot een gevarieerd landschap met kleurrijke mossen, open zandstukjes waar solitaire graafbijen en loopkevers zich helemaal thuis voelen, droge en natte heidevegetatie met verschillende struik- en boomsoorten.


Boomgaard
De boomgaard herbergt een aantal ouderwetse regionale hoogstam fruitrassen met aan de westkant een van afgegraven grond gecreëerde aarden wal; ons openlucht theater. Onder de bomen ontwikkeld zich een bloemrijk grasland waar voor diverse insecten en de honingbijen uit de bijenstal in de hoek van de boomgaard volop bloeiende planten staan. 2x per jaar maaien we grotendeels alles af om de bodem te verschralen zodat we de bloemenrijkdom behouden.

Siertuin
Achter het paviljoen zijn van bovenaf gezien in vlindervorm een aantal borders aangelegd met diverse kruiden en vlinderplanten. Om zoveel mogelijk vlinders en andere insecten te lokken is er een variatie aan “vlinderplanten” aangeplant. Hier vinden vlinders voldoende voedsel en kunnen ze eitjes op waardplanten afzetten.

Ruïne
In het gebied bevindt zich een “nieuwe ruïne”. Hier kunt u zien hoe de natuur gebruik maakt van vervallen bebouwing. Er huizen tal van verschillende planten en dieren in.